Kto jest zagrożony zachorowaniem na raka piersi?

Nowotwór ten może wystąpić u każdej kobiety, ale są pewne sytuacje, w których ryzyko zachorowania wzrasta znamiennie w porównaniu z populacją ogólną. Należą do nich: predyspozycje genetyczne (występowanie raka piersi i/lub jajnika u kobiet w bliskiej rodzinie, zwłaszcza w młodym wieku, zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania z 7% do 50-70%), narażenie na duże dawki promieniowania jonizującego, nadmierna i/lub przedłużona ekspozycja na estrogeny (pierwsza miesiączka przed 11-12 rż. i/lub menopauza po 54-55 rż.; stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub hormonoterapii zastępczej z estrogenem dłużej niż 8-10 lat; bezdzietność; niekarmienie piersią; otyłość albo alkoholizm, które to stany sprzyjają nadmiarowi estrogenów w ustroju); dieta bogata w tłuszcze; przebycie nowotworu macicy lub jajnika, jak również przerwanie ciąży.



Czy rakowi piersi można zapobiec?

Tak jak w przypadku innych chorób nowotworowych, można jedynie zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania, unikając istotnych czynników ryzyka. Na pewne rzeczy, jak wiek wystąpienia pierwszej miesiączki czy menopauzy, nie możemy wpłynąć, ale już np. ograniczenie spożycia alkoholu i tłuszczów nasyconych oraz niedopuszczenie do otyłości, leży w granicach naszych możliwości. Młoda kobieta, nieprowadząca intensywnego pożycia seksualnego, może zastanowić się, czy nie lepiej używać mechanicznych lub chemicznych środków ochronnych, zamiast przez całe lata zażywać tabletki antykoncepcyjne; gdy istnieje konieczność ich długotrwałego stosowania, lekarz może dobrać preparat niezawierający estrogenu. Decydując się na urodzenie dziecka, warto się nastawić na co najmniej kilkumiesięczny okres karmienia piersią (im dłużej, tym lepiej, zresztą również i dla dziecka). W okresie przekwitania, jeśli dolegliwości menopauzalne nie są bardzo nasilone, można próbować łagodzenia ich przy pomocy środków ziołowych (np. Menofem, Remifemin, Soyfem, Naturapia Menopauza), zamiast prosić lekarza o receptę na preparat hormonalny. Istnieją dowody, że działanie ochronne mają pewne substancje zawarte w warzywach z rodziny krzyżowych (należą do nich: brokuły, brukselka, kapusta włoska), a przed kilku tygodniami w USA opublikowano wyniki dużego badania epidemiologicznego, sugerujące, że na raka piersi częściej zapadają kobiety, które w wieku dziecięcym często spożywały frytki, rzadziej zaś te, które systematycznie wypijały przynajmniej 1 szklankę mleka. Biorąc pod uwagę inne wartości odżywcze wymienionych produktów, bez wątpienia warto zadbać, aby nasze córki czy wnuczki już od dzieciństwa przyzwyczajały się do zdrowego żywienia – a same możemy odnieść korzyść nawet wtedy, gdy zmiany w nawykach dietetycznych dokonamy już w wieku dojrzałym.



Czy badania profilaktyczne są naprawdę konieczne i dlaczego?

Możliwości wyleczenia raka piersi są tym większe, im wcześniej zostaje wykryty. Objawy takie jak ból, widoczny guz, zgrubienie, nacieczenie lub owrzodzenie skóry, powiększenie węzłów chłonnych pachowych występują z reguły w zaawansowanych stadiach klinicznych choroby, gdy szanse na wyleczenie są już mniejsze. Dlatego bardzo ważne jest wykrywanie jak najmniejszych guzków. Każda kobieta od wczesnej młodości powinna raz w miesiącu (zaraz po miesiączce, a jeśli już nie miesiączkuje – po prostu w regularnych odstępach) zbadać własne piersi oglądaniem i dotykiem. Dokładny opis zasad badania można znaleźć co roku w październikowych numerach wielu czasopism kobiecych, jak też w serwisach internetowych poświęconych profilaktyce raka piersi. W razie wątpliwości najlepiej poprosić swojego ginekologa, by pokazał nam prawidłową technikę badania. Kobiety, które przekroczyły 45 rok życia, lub młodsze, ale narażone na istotne czynniki ryzyka zachorowania, powinny dodatkowo poddawać się badaniom obrazowym – odpowiednio mammografii i USG. Obecne zalecenia nakazują wykonać pierwszą mammografię po ukończeniu 45 lat, pomiędzy 45 a 50 rż. powtarzać ją co 2 lata, następnie zaś co rok. Jest to badanie z wykorzystaniem promieni rentgenowskich, lecz dawka ich jest bardzo mała, zatem ewentualne ryzyko wynikające z wielokrotnego powtarzania badania jest minimalne – niedające się porównać ze szkodą wynikającą z opóźnionego rozpoznania nowotworu. Badanie USG wykonuje się zawsze w razie podejrzenia jakiejkolwiek zmiany w sutku u kobiet młodszych; nie ma ściśle określonych wytycznych co do częstości wykonywania tego badania jako przesiewowego, zalecenia więc ustala indywidualnie ginekolog. Nie jest bolesne ani szkodliwe i można je wykonywać również w okresie ciąży.