Strona dla pacjenta
Z astmą można żyć normalnie - także być matką
autor: lek. Dorota Tukaj
numer: 4/2006
Czy astma w ciąży ma przebieg łagodniejszy, czy cięższy niż normalnie?
Jest to sprawą bardzo indywidualną; u pewnej części (ok.1/3) kobiet z astmą ciąża nie wpływa w żaden sposób na przebieg choroby, u innych można zaobserwować złagodzenie albo nawet czasowe ustąpienie jej objawów, ale są i przypadki, gdy dochodzi do nasilenia dolegliwości. Ciężkie zaostrzenia występują najczęściej u kobiet z cięższą postacią choroby, ale mogą się zdarzyć także w przebiegu astmy łagodnej, np. pod wpływem infekcji lub na skutek zaprzestania stosowania leków dotychczas kontrolujących przebieg choroby.
Czy kobieta z astmą, planując zajście w ciążę lub po stwierdzeniu ciąży, powinna odstawić któreś ze stosowanych leków?
Większość leków stosowanych w leczeniu astmy nie posiada dobrze udokumentowanych wyników badań klinicznych, potwierdzających ich nieszkodliwość dla płodu - z drugiej jednak strony nie ma również dowodów, aby powodowały one np. zwiększoną ilość wad wrodzonych. Istnieje natomiast wiele dowodów, że źle kontrolowana astma wpływa w sposób niekorzystny na przebieg ciąży, mogąc prowadzić m.in. do występowania poronień, porodów przedwczesnych, niskiej wagi urodzeniowej dziecka. Nie należy więc odstawiać steroidu wziewnego, co najwyżej - jeśli to możliwe - zmienić go na inny, o większym profilu bezpieczeństwa. Co do pozostałych leków, należy ustalić ze swoim lekarzem, które z nich są aktualnie niezbędne dla prawidłowej kontroli astmy - i te pozostawić, stosując je z rozwagą, bez zwiększania na własną rękę dawek. Jeżeli z astmą współistnieje alergiczny nieżyt nosa lub atopowe zapalenie skóry, również stosowany z powodu tych chorób zestaw leków powinien ulec starannej rewizji. Generalnie, zwłaszcza w I trymestrze ciąży, nie zaleca się stosowania leków antyhistaminowych, a używanie maści steroidowych o silniejszym działaniu powinno mieć miejsce jedynie w razie absolutnej konieczności i jak najkrócej. Przez cały okres ciąży nie należy stosować doustnych leków udrażniających nos (Sudafed, Contac itp.) oraz kremów i maści z inhibitorami kalcyneuryny (Elidel, Protopic).
Czy kobieta w ciąży może być odczulana?
Dotychczasowe wyniki badań wskazują, że preparaty stosowane w immunoterapii (szczepionki odczulające) nie są niebezpieczne dla ciężarnej ani dla płodu. Niebezpieczne może być natomiast powikłanie odczulania w postaci uogólnionej reakcji anafilaktycznej, włącznie ze wstrząsem. Dlatego przyjęto, że odczulania nie należy rozpoczynać podczas ciąży, można natomiast kontynuować już rozpoczętą kurację pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności. Zwłaszcza należy zwracać uwagę na ewentualne wystąpienie objawów ubocznych po kolejnej dawce szczepionki (podwyższona temperatura, ból i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, wysypka, spadek PEF itd.) i każdy taki incydent zgłaszać lekarzowi w trakcie kolejnej wizyty.
Czy kobieta z astmą może rodzić drogą naturalną, czy wymaga cięcia cesarskiego?
Jeżeli nie ma innych wskazań do cięcia cesarskiego, nie ma powodu, by wykonywać je z racji samej astmy. Oczywiście może się zdarzyć, że tuż przed porodem czy w jego trakcie wystąpi zaostrzenie astmy, które z powodu stosowanych leków (betamimetyki podawane w celu rozszerzenia oskrzeli, w większych dawkach mogą hamować skurcze macicy), czy z powodu ciężkości przebiegu (stan astmatyczny może spowodować niedotlenienie płodu) będzie wymagało rozwiązania tą drogą.
Zdecydowana większość kobiet z astmą może jednak rodzić w sposób naturalny. Personel oddziału położniczego trzeba poinformować o wszystkich pobieranych lekach oraz o istniejących uczuleniach (zwłaszcza np. na lateks, środki znieczulenia miejscowego), by mógł odpowiednio zaplanować prowadzenie porodu i odpowiednio dobrać ewentualnie leki.
Czy po porodzie możliwe jest karmienie dziecka piersią?
To zależy od zestawu zażywanych leków, niektóre z nich bowiem mogą przechodzić do mleka. Bezpiecznie może karmić matka pobierająca steroidy wziewne, kromoglikan, krótkodziałające betamimetyki w zwykłych dawkach. Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania montelukastu (Singulair) podczas karmienia; nie należy natomiast zażywać innych leków antyleukotrienowych ani teofiliny.
Jest to sprawą bardzo indywidualną; u pewnej części (ok.1/3) kobiet z astmą ciąża nie wpływa w żaden sposób na przebieg choroby, u innych można zaobserwować złagodzenie albo nawet czasowe ustąpienie jej objawów, ale są i przypadki, gdy dochodzi do nasilenia dolegliwości. Ciężkie zaostrzenia występują najczęściej u kobiet z cięższą postacią choroby, ale mogą się zdarzyć także w przebiegu astmy łagodnej, np. pod wpływem infekcji lub na skutek zaprzestania stosowania leków dotychczas kontrolujących przebieg choroby.
Czy kobieta z astmą, planując zajście w ciążę lub po stwierdzeniu ciąży, powinna odstawić któreś ze stosowanych leków?
Większość leków stosowanych w leczeniu astmy nie posiada dobrze udokumentowanych wyników badań klinicznych, potwierdzających ich nieszkodliwość dla płodu - z drugiej jednak strony nie ma również dowodów, aby powodowały one np. zwiększoną ilość wad wrodzonych. Istnieje natomiast wiele dowodów, że źle kontrolowana astma wpływa w sposób niekorzystny na przebieg ciąży, mogąc prowadzić m.in. do występowania poronień, porodów przedwczesnych, niskiej wagi urodzeniowej dziecka. Nie należy więc odstawiać steroidu wziewnego, co najwyżej - jeśli to możliwe - zmienić go na inny, o większym profilu bezpieczeństwa. Co do pozostałych leków, należy ustalić ze swoim lekarzem, które z nich są aktualnie niezbędne dla prawidłowej kontroli astmy - i te pozostawić, stosując je z rozwagą, bez zwiększania na własną rękę dawek. Jeżeli z astmą współistnieje alergiczny nieżyt nosa lub atopowe zapalenie skóry, również stosowany z powodu tych chorób zestaw leków powinien ulec starannej rewizji. Generalnie, zwłaszcza w I trymestrze ciąży, nie zaleca się stosowania leków antyhistaminowych, a używanie maści steroidowych o silniejszym działaniu powinno mieć miejsce jedynie w razie absolutnej konieczności i jak najkrócej. Przez cały okres ciąży nie należy stosować doustnych leków udrażniających nos (Sudafed, Contac itp.) oraz kremów i maści z inhibitorami kalcyneuryny (Elidel, Protopic).
Czy kobieta w ciąży może być odczulana?
Dotychczasowe wyniki badań wskazują, że preparaty stosowane w immunoterapii (szczepionki odczulające) nie są niebezpieczne dla ciężarnej ani dla płodu. Niebezpieczne może być natomiast powikłanie odczulania w postaci uogólnionej reakcji anafilaktycznej, włącznie ze wstrząsem. Dlatego przyjęto, że odczulania nie należy rozpoczynać podczas ciąży, można natomiast kontynuować już rozpoczętą kurację pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności. Zwłaszcza należy zwracać uwagę na ewentualne wystąpienie objawów ubocznych po kolejnej dawce szczepionki (podwyższona temperatura, ból i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, wysypka, spadek PEF itd.) i każdy taki incydent zgłaszać lekarzowi w trakcie kolejnej wizyty.
Czy kobieta z astmą może rodzić drogą naturalną, czy wymaga cięcia cesarskiego?
Jeżeli nie ma innych wskazań do cięcia cesarskiego, nie ma powodu, by wykonywać je z racji samej astmy. Oczywiście może się zdarzyć, że tuż przed porodem czy w jego trakcie wystąpi zaostrzenie astmy, które z powodu stosowanych leków (betamimetyki podawane w celu rozszerzenia oskrzeli, w większych dawkach mogą hamować skurcze macicy), czy z powodu ciężkości przebiegu (stan astmatyczny może spowodować niedotlenienie płodu) będzie wymagało rozwiązania tą drogą.
Zdecydowana większość kobiet z astmą może jednak rodzić w sposób naturalny. Personel oddziału położniczego trzeba poinformować o wszystkich pobieranych lekach oraz o istniejących uczuleniach (zwłaszcza np. na lateks, środki znieczulenia miejscowego), by mógł odpowiednio zaplanować prowadzenie porodu i odpowiednio dobrać ewentualnie leki.
Czy po porodzie możliwe jest karmienie dziecka piersią?
To zależy od zestawu zażywanych leków, niektóre z nich bowiem mogą przechodzić do mleka. Bezpiecznie może karmić matka pobierająca steroidy wziewne, kromoglikan, krótkodziałające betamimetyki w zwykłych dawkach. Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania montelukastu (Singulair) podczas karmienia; nie należy natomiast zażywać innych leków antyleukotrienowych ani teofiliny.
Copyright © 2007 by ELAMED. LEKARZ - miesięcznik dla POZ, wydanie online. Wszystkie prawa zastrzeżone.

