Na czym polega wyprysk kontaktowy?
Jest to odczyn zapalny, powstający wskutek reakcji na substancję mającą bezpośredni kontakt ze skórą. Jeśli odczyn jest ostry, w miejscu objętym chorobą pojawia się rumień skóry, potem drobne, silnie swędzące grudki czy nawet pęcherzyki wypełnione wodnistym płynem; jeśli ma charakter przewlekły (długotrwały kontakt z małą ilością substancji szkodliwej), skóra staje się wysuszona, nadwrażliwa, niekiedy pogrubiała, z tendencją do tworzenia bolesnych pęknięć naskórka.
Jak wykryć przyczynę wyprysku?
Do najczęściej uczulających czynników należą różne składniki kosmetyków (substancje zapachowe, lanolina, konserwanty), związki niklu i chromu (obecne m.in. w biżuterii i galanterii metalowej, niektórych drobnych monetach, odczynnikach fotograficznych, garbowanej skórze), aminy aromatyczne (m.in. w farbach do włosów), chemikalia używane przy produkcji gumy, składniki cementu. Zdarzają się też uczulenia kontaktowe na substancje naturalne, np. wełnę, olejki eteryczne zawarte w żywych roślinach, produkty spożywcze. Natomiast detergenty w różnych środkach myjąco-piorących często powodują tzw. wyprysk z podrażnienia. Powtarzanie się takich samych zmian skórnych w podobnych sytuacjach oraz charakterystyczne ich rozmieszczenie często ułatwia wykrycie czynnika szkodliwego (np. wykwity w miejscu przylegania biżuterii, klamry od paska, koperty zegarka sugerują alergię na związki metali; tylko na dłoniach - na substancje używane w pracy, środki higieny gospodarczej, składniki rękawiczek ochronnych; tylko na twarzy - na kosmetyki pielęgnacyjne; na całym ciele - na składniki proszku do prania, płynu do kąpieli). Trzeba pamiętać, że występują one nie bezpośrednio po kontakcie, ale po kilku czy nawet kilkudziesięciu godzinach. Ostatecznym dowodem są dodatnie wyniki testów płatkowych (dermatolog nakłada na skórę pleców płatki bibułki nasączonej roztworem odczynnika i odczytuje wynik po upływie 48 i 72 godzin; test jest dodatni, jeśli w miejscu przyłożenia danego alergenu wystąpi typowa reakcja wypryskowa).
Jak powinna postępować osoba chora na alergię kontaktową?
Jedynym w pełni skutecznym sposobem leczenia jest unikanie czynnika szkodliwego, tak więc często osoba chora zmuszona jest do ograniczenia swojej aktywności domowej czy zawodowej, zrezygnowania ze stosowania określonych kosmetyków, noszenia pewnych rodzajów odzieży lub biżuterii. W przypadku wyprysku kontaktowego dłoni, niezależnie od jego przyczyny, należy unikać zajęć wymagających częstego moczenia rąk, a jeśli to niemożliwe, wykonywać je wyłącznie w rękawiczkach ochronnych z wewnętrzną wyściółką bawełnianą.
Do mycia i codziennej pielęgnacji skóry najlepiej używać środków o recepturze hipoalergicznej i neutralnym pH - np. z serii AA (Oceanic), pH5,5 (Johnson &Johnson), Oilatum (Stiefel). Podobnie do prania i płukania odzieży - np. proszku Jelp lub Lovela, płynów typu „sensitive”. W przypadku wystąpienia ostrych zmian stosuje się maść steroidową - zawsze ściśle według zaleceń lekarza.