Co powoduje różę?
Róża jest ostrym zakażeniem skóry i tkanki podskórnej, wywoływanym na ogół przez bakterie z grupy paciorkowców - te same, które powodują np. anginę i płonicę (szkarlatynę) - choć niekiedy również biorą w nim udział inne typy bakterii. Drobnoustroje te dokonują inwazji przez uszkodzoną skórę lub błonę śluzową (przy czym niekoniecznie musi to być widoczna rana - czasem wystarczy jedynie delikatne otarcie, jakie powstaje np. przy częstym i energicznym wycieraniu nosa), po czym rozprzestrzeniają się drogą naczyń chłonnych, wywołując ostry odczyn zapalny.
Do zachorowania usposabia obniżona odporność (niemowlęta i noworodki, osoby po 60 rż., pobierający leki immunosupresyjne), niewydolność naczyń żylnych lub limfatycznych (żylaki kończyn dolnych, stan po mastektomii), obrzęki kończyn innego pochodzenia, zaburzenia ukrwienia tętniczego (np. w miażdżycy naczyń obwodowych), nadwaga, czy cukrzyca.
Wystąpienie róży może być poprzedzone inną infekcją skóry, naruszającą ciągłość naskórka (np. opryszczką w obrębie twarzy, grzybicą stóp w przypadku zmian na kończynach dolnych).
Jak rozpoznać czy to róża?
Typowym objawem róży jest bolesny, dobrze odgraniczony obrzęk, zlokalizowany najczęściej na twarzy lub na kończynach. Skóra zajęta procesem chorobowym jest zaczerwieniona, błyszcząca, mocno napięta. Niekiedy widuje się na jej powierzchni pęcherze, a od obwodu zmiany mogą odchodzić zaczerwienione wypustki (co jest wyrazem zajęcia naczyń chłonnych). Zachorowaniu towarzyszy zwykle wysoka gorączka (do 40ºC), uczucie rozbicia i dreszcze.
Należy w takim przypadku jak najszybciej zgłosić się do lekarza, który potwierdzi rozpoznanie i zastosuje antybiotyk. Szybkie włączenie leczenia bowiem nie tylko zwalcza objawy, ale i zapobiega powikłaniom.
Czy przeciwko róży można się uodpornić?
Niestety na dzień dzisiejszy nie ma skutecznych szczepionek przeciwko paciorkowcom. Jednorazowe przebycie tej choroby również nie powoduje trwałej odporności. Wręcz przeciwnie, u jednej na kilka osób, które przechorowały różę, mogą występować jej nawroty, zwykle umiejscowione w tej samej okolicy.
Czy są jakieś metody zapobiegania róży?
Zapobieganie zachorowaniom na różę polega głównie na zwalczaniu stanów chorobowych do niej predysponujących. Chorzy na schorzenia przewlekłe powinni stale znajdować się pod opieką odpowiednich specjalistów i starannie wypełniać ich zalecenia (cukrzyca - diabetolog, żylaki i inne choroby naczyń - chirurg naczyniowy, choroby tkanki łącznej - reumatolog itd.), gdyż brak takiej opieki może prowadzić do gorszej kontroli choroby, a przez to do zwiększenia ryzyka powikłań, w tym i nawrotów róży.
Przy skłonności do róży twarzy konieczne jest staranne leczenie wszelkich stanów zapalnych umiejscowionych w okolicach nosa i jamy ustnej (należy pamiętać, że potencjalnym ogniskiem infekcji mogą być chore zęby!) oraz na skórze twarzy.
Osoby obarczone zwiększonym ryzykiem zachorowania na różę powinny wykazywać szczególną dbałość o higienę skóry. Okresowo można stosować mydła o działaniu antyseptycznym, np. Protex czy Dermoklar, a każde najmniejsze skaleczenie czy otarcie od razu dezynfekować wodą utlenioną, rivanolem (wygodny w stosowaniu żel Rivel), preparatami jodowymi (jodyna, Jodi-Gel, Polodina, PVJod10%), lub gazikiem Leko.
Aby zapobiec grzybicy stóp, która często bywa punktem wyjścia róży, należy unikać noszenia nieprzewiewnych skarpet/ rajstop i obuwia, ewentualnie używać profilaktycznych pudrów czy sprayów do stóp (np. ABE, Daktarin, Funginstop, TO) i/lub do butów (Grofungin, Scholl).