Jak należy pielęgnować dziecko z atopowym zapaleniem skóry?

Do mycia wskazane jest używanie „mydeł bez mydła”, tj. środków nie naruszających prawidłowego odczynu skóry, pozbawionych zapachów i konserwantów, w postaci kostek myjących (np. Oilatum, Neutrogena, Sebamed, Provegol, Surgras Physiologique), mydeł w płynie lub żelu (Balneum Intensiv Waschlotion, E 45 Wash, LMK, Physiogel, Sebamed, Topialyse). W okresach bez zaostrzeń - jeżeli skóra dobrze je toleruje - można używać mydeł dla niemowląt (np. z serii Bambino, Coel, Johnson&´s Baby, Kajtek, Penaten itd.). Również do mycia włosów zaleca się środki o recepturze hipoalergicznej (np. szampony dla dzieci AA, Baby Delfi).

Woda używana do kąpieli powinna być niezbyt gorąca (zbyt duża temperatura nasila świąd skóry!). Rezygnujemy ze zwykłych płynów do kąpieli, które w większości przypadków wysuszają i podrażniają skórę, zastępując je specjalnymi preparatami o działaniu nawilżająco-natłuszczającym, np. Baby Delfi - nawilżający płyn do kąpieli z oliwką, Balneum Hermal, Balneum Hermal F (zwłaszcza przy silnym łuszczeniu się skóry), Balneum Hermal Plus (zwłaszcza przy zaostrzeniu przebiegającym z silnym świądem skóry), E 45 Bath, Linola - olejek do kapieli, Oilatum Emollient. Po kąpieli nie należy mocno wycierać skóry, lecz tylko delikatnie ją osuszyć miękkim ręcznikiem i natychmiast zaaplikować preparat nawilżająco-natłuszczający, konieczny dla utrzymania bariery ochronnej skóry i zabezpieczenia jej przed utratą wody. W zależności od stopnia wysuszenia skóry można w tym celu używać balsamów i lotionów (np. Alantan, Balneum Intensiv, E 45, Sebamed, Topialyse, Xerialine 500), kremów (np. Balneum Intensiv, E 45, Linola, Lipikar, Lipobase, Oilatum, Optiderm, Toleriane, Topialyse, Unibasis) czy oliwek (Baby Delfi). W zależności od stopnia suchości skóry, może być konieczne użycie takich preparatów nie tylko po kąpieli, ale do kilku razy dziennie.


W jaki sposób należy używać przepisanych przez lekarza maści?

Maści i kremy lecznicze (zawierające np. związki dziegciu, antybiotyki, środki odkażające, a przede wszystkim steroidy) nakłada się cienką warstwą tylko na zmienione chorobowo miejsca. Dla każdego preparatu przewidziana jest określona częstość i czas stosowania, które powinien podać lekarz, wypisując zlecenie. Jeżeli lek nie zostanie zużyty do końca, trzeba przechowywać go w lodówce, a przed ponownym użyciem sprawdzić datę ważności.
Zdecydowanie przeciwwskazane jest stosowanie takich leków na własną rękę, gdyż stosowane przez długi okres czasu, na duże powierzchnie lub na szczególnie delikatne partie skóry (twarz, szyja), mogą wywołać poważne skutki uboczne!


Jak zapobiegać zaostrzaniu się zmian skórnych?

Jeżeli ujawniono jakiekolwiek alergeny przyczynowe, konieczna jest ich staranna eliminacja (np. dieta pozbawiona określonych produktów, zwalczanie roztoczy czy unikanie kontaktu z kotem). Niezależnie od obecności uczuleń skóra atopika najczęściej nie toleruje kontaktu z wełną, futrem i niektórymi włóknami syntetycznymi, powinien więc nosić odzież i bieliznę bawełnianą. Pościel i ubrania należy prać w środkach o recepturze hipoalergicznej (np. proszki Jelp, Lovela) i wielokrotnie płukać. Niektóre produkty spożywcze, jak czekolada, tuńczyk, truskawki, pomidory, owoce cytrusowe, kiszonki oraz dodawane do żywności barwniki i konserwanty mogą powodować zaostrzenie się zmian skórnych także u osób nie uczulonych na nie (na drodze reakcji farmakologicznych), należy więc unikać spożywania ich w nadmiarze, a w przypadku zaobserwowania niekorzystnego wpływu na stan skóry całkowicie z nich zrezygnować. Zmiany wypryskowe nasilają się też często po spoceniu, wskutek drażnienia przez ciasno przylegającą odzież oraz drapania się. Należy więc unikać przegrzania, dziecko ubierać luźno i przewiewnie. Paznokcie powinny być bardzo krótko obcięte; w okresach, gdy świąd skóry jest bardzo silny, może być konieczne osłonięcie zmian skórnych opatrunkiem z gazy i/lub zakładanie na noc cienkich bawełnianych rękawiczek.


Czy dziecko z wypryskiem atopowym może korzystać z pływalni, kąpać się w morzu i opalać na słońcu?

W okresach zaostrzenia zmian skórnych przeciwwskazane są kąpiele inne niż lecznicze. Skóra wielu atopików nie toleruje wody chlorowanej, a czasem wody wodociągowej w ogóle (do mycia i kąpieli muszą używać wody przegotowanej), wówczas uczęszczanie na pływalnię nie jest wskazane. Kąpiel w otwartym zbiorniku wodnym jest najczęściej dobrze tolerowana, choć mogą się zdarzyć przypadki podrażnienia skóry wywołane zanieczyszczeniami nie powodującymi reakcji u osób zdrowych. Zarówno po kąpieli w basenie, jak i w morzu konieczne jest opłukanie się pod prysznicem i użycie preparatu nawilżająco-natłuszczającego.
Nasłonecznienie często wpływa korzystnie na stan skóry osób z wypryskiem atopowym. Należy jednak korzystać z niego z umiarem, przestrzegając ogólnie przyjętych zasad ochrony przed promieniami UV (a więc używając kremów z filtrem co najmniej 12-15 i nie przekraczając zalecanego czasu ekspozycji na słońce). Z opalania trzeba zrezygnować w okresie zaostrzenia wymagającego stosowania maści leczniczych (ze steroidami, antybiotykami itp.). Ponadto trzeba pamiętać, że słońce, zwłaszcza w połączeniu z kąpielami morskimi, wysusza skórę, podczas wakacji należy więc szczególnie dbać o regularne jej nawilżanie i natłuszczanie.